هیپنوتیزم بر اساس امواج مغز انسان

هیپنوتیزم یک حالت طبیعی است که با تغییر “امواج مغز (Brain wave)” صورت می‌پذیرد. این مطلب

 و در واقع این تعریف از پدیده هیپنوتیزم در بسیاری از کتب معتبر نظیر  کتاب هیلگارد بیان شده است . این امواج مغزی شامل  امواج آلفا (Alpha) و تتا (Theta) هستند.

امواج مغزی فردی که بیدار است در حالت معمول ۲۰ سیکل در ثانیه است. امواج بالای ۱۴ سیکل در ثانیه “امواج بتا” نامیده می‌شود که برای ارتباط با دنیای فیزیکی خارج بوده و برای ارتباط گیری با زمان و مکان ویا استفاده از حواس معمولی است.

اما مغز امواج دیگری نیز دارد که سیکلهای پایینتری نسبت به امواج بتا دارد که به ترتیب آلفا، تتا ودلتا هستند که البته امواج “تتا و دلتا” برای ارتباط با دنیای فیزیکی نیستند و هنگامی‌از آنها استفاده می‌کنیم که آگاه به زمان ومکان نیستیم .از این امواج برای دیدن رویا ، ارتباط روحی ومعنوی و شهود استفاده می‌شود که با آگاهی درونی ما مرتبط است.

از حدود یک و نیم سالگی “امواج آلفا” نیز کم و بیش پیدا می‌شوند که با تکامل این امواج قدرت فراگیری مغز بیشتر می‌شود و نیمکره راست مغز بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. امواج آلفا در ۶ و۷ سالگی بیشترین امواج مغزی هستند و اگر در همین سنین به کودک بیاموزیم که از هر دو نیمکره مغز برای فکر کردن استفاده کند این قدرت برای تمامی‌عمر نزد او باقی خواهد ماند. ولی معمولاً کودک چنین شانسی ندارد و استفاده او از نیمکره راست به تدریج کم می‌شود، به نحوی که ۹۰ درصد انسان ها در سنین بلوغ و پس از آن فقط از نیمکره چپ مغز برای فکر کردن استفاده می‌کنند.

 به طور کلی در حالت آرامش، فرکانس امواج مغز ما بیشتر شامل امواج آلفا، یعنی ۷ تا ۱۴ سیکل در ثانیه است. در این حالت هردو نیمکره مغز فعالیت دارند و دارای بهره هوشی بالاتری هستیم و قادریم مشکلات را راحت تر  حل کنیم.

 در جدول زیر انواع امواج مغزی و حالات و برخی از تواناییهای مربوط به این امواج معرفی شده است.

 همان گونه که ملاحظه می‌گردد،  دامنه حالات هیپنوتیک ، از امواج آلفا آغاز و تا امواج دلتا می‌تواند ادامه داشته باشد. هیپنوتیزم با عمق سبک، در امواج آلفا و با عرصه متوسط و سنگین در امواج تتا و دلتا اتفاق می‌افتد.

در واقع هیپنوتیزم شرایط طبیعی مغز در امواج خاص است و زمانی که امواج مغز در شرایط خاصی قرار گیرد، حالات هیپنوتیک رخ می‌دهد. بنا بر این اگرچه  می توان شروع هیپنوتیزم  را قرارگرفتن مغز در موج آلفا دانست اما  تعاریفی که اصولا  هیپنوز را قرار گرفتن مغز ، روی موج آلفا می داند، چندان قابل قبول نیست.

در جدول زیر به انواع مختلف امواج مغزی  آدمی و دامنه فرکانس آنها اشاره شده و قابلیت های مغز،                         در هر یک از این حالات بیان می گردد.

نوع موج

دامنه فرکانس (هرتز)

تواناییهای ذهنی

دلتا ( Delta )

1/0 تا ۳

خواب عمیق، خواب شفاف، افزایش عملکرد سیستم ایمنی، هیپنوتیزم

تتا ( Theta )

3 تا ۸

آرامش عمیق، مدیتیشن، افزایش تمرکز حافظه‌ای، خلاقیت، رویابینی شفاف، هیپنوتیزم، حالات هیپنوگوجیک

آلفا ( Alpha )

8 تا ۱۲

آرامش ملایم، آموزش برتر، تفکرات مثبت، هیپنوتیزم، مدیتیشن

بتای پایین ( Low Beta )

12 تا ۱۵

آرامش متمرکز، افزایش تواناییهای توجه

بتای متوسط
( Midrange Beta )

15 تا ۱۸

افزایش و تواناییهای ذهنی، تمرکز هشیاری، IQ

بتای بالا ( High Beta )

بیش از ۱۸

کاملا بیدار، حالات نرمال هشیاری، استرس و اضطراب

گاما ( Gama )

بیش از ۴۰

در ارتباط با اطلاعات، اشتغال فرآیند مهارتی غنی

با توجه به جدول فوق  میتوان به نکات حائز اهمیتی پی برد و آن اینکه:

 در بتای پایین ( Low Beta ) تواناییهای توجه افزایش می‌یابد و فرد قادر به توجه بیشتر که عامل بسیار مهمی در ادراک یادگیری است می‌گردد.

این توانایی توجه ، در امواج آلفا (

Alpha ) بیشتر و در امواج تتا ( Theta ) به اوج خود می‌رسد. با توجه به این واقعیت می‌توان از هیپنوتیزم،  برای  نوعی “آموزش برتر”  همراه با توجه و ادراک قوی‌تر و حافظه‌ای نیرومند‌تر ، بهره‌مند شد و نتیجه آموزش را تا چند برابر افزایش داد. زیرا :

۱-  در این حالات فرد از تنشها، انقباضات و استرسهای جسمانی و روانی به دور است.

۲-  دارای آرامش و نوعی سکوت و سکون درونی متمرکز شده است. .

۳-  دارای حضور ذهنی و توجه نیرومندتری است.

۴-  به نوعی دستیابی ‌اش به ضمیر نیمه آگاه ]واستفاده از مخازن حافظه[ سریع‌تر و بیشتر صورت    می‌گیرد.

 ۵-  دارای قدرت تصویرسازی قوی‌تری] جهت ایجاد یا فعال کردن حافظه تصویری[ است.

۶-  انرژی ]و آمادگی[ روانی بیشتری برای آموزش دارد.

از این روش می‌توان در زمینه‌های فوق‌العاده متنوعی بهره گرفت. از جمله :

برنامه‌ریزیهای مدیریتی و کاری که به دقت، سکوت و آرامش نیاز دارد.

تعمق در حل یک مسئله پیچیده.

مرور درسها و یا مرور کارهای انجام شده در گذشته، یادآوری خاطرات.

آموزش شیوه‌های جدید زندگی.

آموزش زبانهای خارجی، به خصوص مکالمه در مدت کوتاه.

آموزش تکنیک های اعتماد به نفس و ابراز وجود.

آموزش ارتباطات موثر.

هنرهای تجسمی و برنامه‌ریزیهای گرافیکی و سایر مهارتهای ]مرتبط با خلاقیت های[ ذهنی.

ایجاد آرامش و تمرکز برتر.

درمانهای مختلف روانپزشکی من جمله حساسیت‌زدایی‌ها، شناخت درمانیها و جرات آموزی

فائق آمدن بر عادات مضر و ناپسند.

فائق آمدن بر دردها و کنترل شرایط بدنی.

فهم و شناخت برخی از تجربیات مرتبط با ادراکات فراحسی.

منبع:  مجله «یوگا پیام‌مهر»
سال ششم، شماره بیست و سوم